Ayelet Gundar-Goshen

Leugenaar

Vertaald uit het Hebreeuws door
Shulamith Bamberger

==

==

==

Oorspronkelijke titel Hasjakraniet wehaïer

© 2018 Ayelet Gundar-Goshen en Achoezat bajit, Publishing House, Tel Aviv

Nederlandse vertaling © 2018 Shulamith Bamberger

en Uitgeverij Cossee BV, Amsterdam

Omslagillustratie © Wayne Thiebaud, ‘Licorice ice cream cone’, c/o Pictoright Amsterdam 2020

Omslag Irwan Droog

==

ISBN 978 90 5936 882 8 / NUR 302

==

www.cossee.com

==

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2020

Voor Joav

DEEL I

==

1

Aan het eind van de zomer wachtte de hitte nog altijd voor de deur, opgerold samen met de krant en even onheilspellend. Bij de wisseling van de jaargetijden zaten de mensen thuis opgesloten bij de airco zonder te merken dat de herfst al in de lucht hing. Het hele najaar was misschien ongemerkt voorbijgegaan als het niet was aangekondigd door de lange mouwen die plotseling in de etalages verschenen.

Het meisje stond nu voor een van die etalages. Ze zag zichzelf erin weerspiegeld: een beetje aan de kleine kant, een beetje sproetig ook. Van achter het glas keken de etalagepoppen haar aan, zo lang en knap, misschien dat ze het daarom ineens op een lopen zette. Een vlucht duiven vloog verrast op. Het meisje mompelde een excuus en liep door. De duiven vergaten direct waardoor ze zo geschrokken waren en daalden weer neer op een bankje vlakbij. Voor de geldautomaat bij de ingang van de bank slingerde een rij wachtenden. Een doofstomme bedelaar stond erbij met uitgestoken hand, maar de mensen deden alsof ze blind waren. De blikken van het meisje en van de bedelaar kruisten elkaar heel even voordat zij weer een excuus mompelde en snel doorliep, om niet te laat op haar werk te komen. Ze wilde al oversteken toen het harde getoeter van een voorbijrazende grote bus haar aan de grond nagelde. Vanaf de achterruit wenste een reclameposter haar een gelukkig nieuwjaar. Het nieuwe joodse jaar zou pas over een week beginnen, maar de straten stonden al bol van de uitverkoopbeloftes. Aan de overkant van de straat maakten drie meisjes van haar eigen leeftijd foto’s van elkaar met de fontein op de achtergrond. Hun lach weerkaatste tegen de stoeptegels en zij luisterde aandachtig en zei voor de zoveelste keer in zichzelf dat ze het helemaal, maar dan ook helemaal niet erg vond om alleen te lopen.

Ze stak het plein over en liep door. Binnen in de winkels zeiden roodharige verkoopsters tegen de klanten: ‘Staat u mooi, mevrouw’, en: ‘Als ik u was, nam ik er twee’, terwijl ze stiekem op hun horloge keken omdat hun blaas al op knappen stond en waar bleef die pauze nou? Bij de kassa sloeg een knappe knaap de toetsen aan met de vingers die hij die ochtend nog door het haar van zijn minnaar had gehaald. Bij het verlaten van de winkel wikkelden de plastic tasjes in de handen van de klanten zich om elkaar heen en het urbane geritsel luidde evenzeer de herfst in als het geritsel van de afgevallen herfstbladeren. In de ijssalon ernaast nam het meisje nu plaats achter de glazen toonbank. Ze gaf een lepeltje aan degenen die wat wilden proeven en bedacht intussen dat de grote vakantie bijna voorbij was en dat zijzelf nog door niemand was geproefd, dat ze van alle meisjes als enige nog maagd was en dat ze de volgende zomer, als de velden weer geel werden, het groene legeruniform al zou dragen.

Nu gaf ze het jongetje dat voor haar stond zijn ijsje en deed haar uiterste best om te glimlachen terwijl ze, voor de duizendste keer die week, zei: ‘Alsjeblieft.’ De volgende klant wilde de vijgensorbet proeven. Noefar wist meteen dat hij uiteindelijk geen vijgensorbet zou nemen, hij zou alleen wat proeven, daarna nog tien andere smaken proberen, om tot slot chocolade-ijs te kiezen. Toch pakte ze een plastic lepeltje, schepte wat vijgensorbet en wierp een vluchtige blik op de klok boven haar. Nog maar zeven uur te gaan.

En precies op dat moment ging de deur open en stapten ze naar binnen. Hier had ze de hele zomer op gewacht, ze had het zelfs in geuren en kleuren in haar schrift beschreven: Jotam zou de ijssalon binnenkomen en haar verbaasd aankijken. Ze zou hem gratis ijs aanbieden, on the house, en hij zou als tegenprestatie voorstellen om haar op zijn motor naar huis te brengen. Zij zou zeggen dat ze pas over een paar uur klaar was. Hij zou antwoorden dat een paar uur wachten niets voorstelde. Maar toen het drie dagen voor het einde van de vakantie dan eindelijk gebeurde, kwam Jotam niet in zijn eentje binnen, hij was omringd door een hele groep jongeren, onder wie ook Sjier, die tot vier maanden geleden nog Noefars vriendin was geweest. Haar enige vriendin, om precies te zijn.

Ze kwamen met zijn vijven en al waren ze ieder apart niet uitzonderlijk knap, Noefar vond hen, zoals ze daar samen voor de toonbank stonden, oogverblindend mooi. Als groep straalden ze, alsof het feit alleen al dat het er vijf waren hun individuele schoonheid vijf keer vergrootte. Op zijn minst. Ze namen de rij smaken die voor hen lag aandachtig op en even durfde Noefar te hopen dat ze aan haarzelf voorbij zouden gaan. Maar toen sloeg Jotam zijn mooie ogen op, van het ijs naar de toonbank, fronste even zijn wenkbrauwen en zei: ‘Hé, jij zit bij ons op school.’ Ook de anderen keken nu op. Noefar vocht tegen de drang om haar ogen neer te slaan. ‘Jij zit toch bij Sjier in de klas?’ vroeg Moran terwijl ze haar haar in een staart bond met een gebaar dat even vanzelfsprekend als bevallig was. Noefar knikte meteen. Ja, ze zat bij Sjier in de klas. In feite had ze vanaf groep drie zelfs naast Sjier gezeten, totdat ze op een ochtend vier maanden geleden op school kwam en ontdekte dat Sjier haar op staande voet en zonder waarschuwing vooraf van haar functie ontheven had.

Er viel een korte stilte, waarna Jotam zei: ‘Geef mij maar vanillecookies.’ Noefar pakte al een beker toen Jotam eraan toevoegde: ‘In een hoorntje.’ En dat was het eigenlijk, meer zei hij niet tegen haar, want toen begonnen de anderen te zeggen welke smaak ze wilden hebben en met welke extraatjes. En Moran zei nog zoetsappig dat ze haast hadden omdat de film die ze wilden gaan zien over twintig minuten begon. En al die tijd stond Sjier er zwijgend bij en keek met een licht schuldige blik naar Noefar, om uiteindelijk te zeggen dat ze vanille wilde. Dat had ze niet hoeven zeggen, Noefar wist welke smaak ijs Sjier lustte. Ze waren nog maar vijf minuten binnen of ze vertrokken al weer, op weg naar de film. Noefar keek naar de sorbets die in bloeiende tapijten van rood en oranje onder de toonbank uitgespreid lagen. Op het glazen schot voor haar prijkten tientallen vingerafdrukken van klanten, allemaal haar kant op wijzend, maar niet één op haar gericht.

De glazen deur ging open en een luidruchtige troep kinderen kwam de ijssalon binnen. Als deze dag ten einde was gekomen zou ze haar lievelingsmuziek opzetten, niet de liedjes waarvan Gaby halsstarrig beweerde dat ze klanten aantrokken. Ze zou nog alle servetten moeten oprapen die de mensen op de grond hadden laten vallen en alle lepeltjes die de kinderen op de tafeltjes hadden laten liggen terwijl hun ouders te lui waren om ze op te ruimen. Ze zou de vloer moeten dweilen en alle vingerafdrukken van het glazen schot moeten wegpoetsen en de vuilnisbakken legen, maar wel met haar eigen muziek op de achtergrond. Daarna zou ze een bakje van piepschuim pakken en met ijs vullen om het aan de dakloze bij de fontein te geven. Of ze zou het misschien alleen maar een eindje van hem vandaan neerzetten, want de laatste keer dat ze naar hem toe was gegaan had de dakloze haar onverstaanbaar allemaal dingen toegeschreeuwd die ze niet helemaal had begrepen.

Ze had te lang staan dagdromen, over de dakloze en het ijs en de groep scholieren die zonder haar naar de bioscoop waren gegaan, en toen ze weer om zich heen keek, ontdekte ze dat de kinderen er met hun ijsjes vandoor waren gegaan zonder te betalen. Gaby zou het op haar loon inhouden. Er stak een groot brok zieligheid in haar keel. Ze haalde diep adem en slikte het in zijn geheel door. Nog zesenhalf uur. De dag kon voor haar niet snel genoeg voorbijgaan.

Ze wist niet dat deze dag anders zou eindigen dan alle voorafgaande dagen, dat alle volgende dagen door deze dag zouden veranderen en dat het de allerlaatste dag was dat ze een doodgewoon, saai ijscomeisje was.

==

*

==

Bij haar geboorte woog ze drie kilo en vierhonderd gram. Verder viel er niets over haar te zeggen, simpelweg omdat ze tot op dat moment niet had bestaan. De mensen die zojuist nog Roniet en Itsik hadden geheten en nu mama en papa heetten, bekeken haar door een waas van emoties. De bevalling had negentien uur geduurd en aan het eind waren Roniets stembanden bijna net zo versleten als Itsiks trommelvliezen. Het pasgeboren meisje lag tussen hen in, vuurrood en geheel gerimpeld, maar dat was volgens de vroedvrouw iets tijdelijks. ‘Ze wordt een schoonheid!’ verklaarde ze. ‘Een bloem!’ Waar de vroedvrouw deze profetische zekerheid vandaan haalde was onduidelijk, maar de ouders namen haar woorden voor waar aan. Roniet pakte het babymeisje voorzichtig op, verbaasd over de drie kilo en vierhonderd gram die tot voor kort nog deel hadden uitgemaakt van haar eigen lichaamsgewicht en nu een zelfstandig bestaan leidden. ‘We noemen haar Noefar,’ zei Roniet schor, ‘en ze zal beeldschoon zijn!’ Itsik knikte gauw: ‘Noefar. De naam van een waterbloem!’ De vroedvrouw vertrok, naar andere kamers, andere bevallingen. En zo had het meisje, nog geen tien minuten oud, zowel een bloemennaam als een profetie.

Een naam voor een kind kiezen is geen kleinigheid. De celletjes in de buik beginnen zich nog maar net te delen of de ouders ontdekken al dat ze niet dezelfde mening delen. Hij gaat voor Tamar en zij kiest Daniëlle, hij eist Michal en zij staat op Jaël. Het zou misschien beter zijn om te wachten tot de cellen een echt wezen vormen, zodat de naam uit de mens voortkomt en de mens zich niet naar de naam hoeft te vormen. Maar ouders kunnen zich niet inhouden, ze hollen voort in hoopvolle galop en hun verwachtingen hollen soms zo ver vooruit dat het kind eeuwig achterblijft, de hoop van zijn ouders achternasjokkend. Noefar Sjalev was niet lelijk, verre van. Maar de vroedvrouw had het over een schoonheid gehad en die profetie achtervolgde haar vanaf haar geboorte. Ze groeide op tot een onzeker, gesloten meisje dat zich over de wereld bewoog alsof ze ongenood op andermans feest was gekomen. Nu stond ze in de ijssalon en dacht terug aan het moment dat de groep binnengekomen was en Jotam haar had gezien. ‘Hé, jij zit bij ons op school.’ Ze realiseerde zich dat hij haar naam niet kende. En dat hij het ook niet belangrijk genoeg vond om ernaar te vragen.

Toen de stroom klanten in de ijssalon wat geluwd was, pakte Noefar de sleutel die als een zelfmoordenaar op zijn kamer aan de haak hing en ze haastte zich naar buiten, naar het personeelstoilet op het achterplaatsje van het gebouw. Een stel parende straatkatten staakte even hun bezigheid om norse blikken op haar te werpen. Met een wip van de staart hervatten de twee katten hun activiteit, en Noefar wurmde zich het smalle toilet in en deed de deur gauw dicht, alsof het geen katten waren die zij bij hun copulatie had verstoord maar haar eigen ouders.

Ze kwam naar buiten en trok haar blauwe jurk met trillende handen weer recht. Ze had de jurk aan het begin van de zomer van haar zusje geleend, in de innige hoop dat ze daarmee ook de benodigde bevalligheid zou overnemen om de jurk te kunnen dragen. Haar zusje bewoog zich zo gracieus, zo vrij, dat de stoplichten bloosden van verrukking zodra ze haar zagen aankomen. De toch al drukke straten raakten helemaal verstopt door de hitsige rode golf die het verkeer tot stilstand bracht. Zo schreed Maja verder over een tapijt van groen voetgangerslicht, en ze hoefde zelfs bij de drukste kruispunten nooit te wachten. Maar bij Noefar was dat anders. Zij wachtte altijd.

Als peuters waren ze niet van elkaar te onderscheiden. Noefar was nog geen jaar oud toen haar zusje geboren werd, en Maja haalde haar met de snelheid van een antilope in. Ze werd te vroeg geboren, en dat schreven de artsen toe aan de gemoedstoestand van Roniet (haar echtgenoot moest op herhaling toen ze hoogzwanger was), maar in werkelijkheid kwam het doordat het meisje van binnen niet meer kon wachten tot ze het meisje van buiten in kon halen. Het onzekere ijscomeisje was toen nog lang niet onzeker. Integendeel. Mals en glad als boter omvatte ze met haar kleine handjes elke vinger die haar toegestoken werd. De hele wereld was van haar, om vast te houden en te proeven. Onder haar tong vormde zich al het lieve woordje ‘papa’, een langzaam rijpend debuut dat ze haar ouders op het juiste moment zou schenken. Maar toen het moment er eindelijk was, was vader weg en moeder, die daarvoor nog als de ochtendzon had gestraald, liep rond als een kip zonder kop en zonder veren. Noefar kende het verhaal uit haar hoofd, het werd thuis te pas en te onpas verteld, en zoals ze op school geleerd had om bij het weerklinken van het volkslied in de houding te springen, zo gedroeg ze zich bij het horen van dit huislied volgens de regels van het ceremonieel: met gebogen hoofd naar de bekende woorden luisteren en op de juiste momenten ‘goddank’ mompelen. Goddank had de buurvrouw papa gauw gebeld toen de ambulance voor mama was aangekomen. En goddank kregen ze papa nog net te pakken voordat de grondtroepen aan de invasie waren begonnen. En goddank gaf de commandant papa twaalf uur verlof toen hij hoorde dat hij een dochtertje had gekregen en – en hier mocht je géén goddank zeggen, de ene keer dat ze zich hieraan had bezondigd, had haar moeder haar aangekeken met een blik die haar de levenslust ontnam – niet te geloven, maar papa was nog maar net weg of zijn tank reed Libanon binnen en de hele bemanning kwam om en ja, goddank was papa dankzij de geboorte van Maja gered. Dit laatste stukje zin was in de loop der jaren wat ingekort en meestal zeiden ze gewoon: ‘Goddank is papa dankzij Maja gered.’ Niet dankzij de geboorte, het medische feit. Niet dankzij de commandant, die papa verlof had gegeven, die na zijn dood een onderscheiding kreeg en over wie een gedicht op muziek was gezet door een populaire zanger. Nee, dankzij Maja. Dat wist iedereen en daar had iedereen het over, en toen Noefar eindelijk het woord ‘papa’ zei, werd dat nauwelijks opgemerkt. Want ja, alle baby’s zeggen uiteindelijk ‘papa’, maar niet alle baby’s redden hun papa uit een brandende tank.

Op haar eerste werkdag in de ijssalon ging Noefar van huis in de jurk van Maja, fraaier gekleed dan ooit. Voor het eerst in haar leven had ze een kans om helemaal opnieuw te beginnen, en geen betere plek daarvoor dan de ijssalon, een wonderland van smaken en kleuren, alsof iemand de regenboog zelve gevangen had, er een deur voor had getimmerd, een kassa had neergezet en het geheel op de straathoek had geïnstalleerd. Haar ouders hadden haar besluit om in de zomervakantie te werken geprezen, maar zij deed het niet alleen om het geld, ze deed het ook om de mensen. Om de mensen reisde ze vijftig minuten van haar huis in de buitenwijk helemaal naar de ijssalon. Om de vreemde, gezegende ogen die niet wisten wat de hele buurt wist: dat er niets over haar te weten viel, dat ze nooit iets meemaakte, geen toestanden, geen avonturen. Een marginaal en onschuldig bestaan van net zeventien jaar.

Zelfs de pukkels op haar gezicht waren niet genoeg om haar bijzonder te maken. Je hebt jongeren met echt indrukwekkende geologische configuraties op hun kop: diepe kraters, onvergetelijke heuvels en valleien. De talgklieren van Noefar daarentegen werkten op hun gemak, namen bezit van haar voorhoofd en van een kleine enclave op haar neus en namen daar genoegen mee. Maar de puistjes die niemand stoorden, ergerden Noefar zelf wel degelijk. Ze noemde zichzelf dan ook ‘puistenkop’.

Namen en bijnamen zijn buitengewoon gevaarlijk. Dat wist Lavi Maimon, driehoog boven de ijssalon, als geen ander. Hij had al talloze bollen chocolade-ijs naar binnen gewerkt en nóg bleef hij zo mager als de palen die de gemeente had neergezet om er fietsen aan vast te ketenen. Wellicht had hij zijn zielige bestaan beter kunnen verdragen als zijn ouders hem een minder belastende naam hadden gegeven dan Lavi, ‘leeuw’, maar op zijn smalle schouders torste hij niet minder dan de koning der dieren. Als kind kon Lavi nog uitkijken naar de leeuwenmanen die hem later zouden sieren, naar de spieren die onder zijn huid zouden opbollen als hij eindelijk de puberteit zou bereiken. Maar de jaren verstreken en de manen bleven weg, zijn baard telde slechts veertien haartjes – hij telde ze elke avond voor de spiegel – en van spieren was al helemaal geen sprake. Zijn vader, luitenant-kolonel buiten dienst Arjee Maimon, beheerde zijn zaken met dezelfde vastberadenheid als waarmee hij vroeger zijn manschappen had aangevoerd. En zoals zijn manschappen vroeger zelfs onder vuur de heuvel opklommen omdat ze minder bang waren voor de schietende terroristen boven dan voor de licht ontvlambare commandant onder hen, zo bleven ook de aandelen van het bedrijf dat Arjee Maimon na zijn afzwaaien had opgezet steeds hoger klimmen, hoger dan alle economische voorspellingen, en wel omdat ook zij bang waren voor de vurige blikken van de commandant.

Lavi had zijn naam niet van zijn vader, luitenant-kolonel b.d. Arjee Maimon, gekregen maar van zijn moeder, een knappe jonge vrouw die grote bewondering koesterde voor haar echtgenoot, voor de staat en voor haar lerares pilates, niet noodzakelijkerwijs in deze volgorde. Ze had een voorliefde voor de naam Lavi en haar man liet het besluit in dezen bij uitzondering aan haar over. De jaren verstreken, de jongen groeide op en er viel bij hem geen greintje van de bestiale charme van zijn vader te bespeuren. Als hij al enige verwantschap met de grote katten had, dan was het alleen maar als potentiële maaltijd. In zijn eerste jaren gromde de vader nog tegen de jongen en keek hem aan met de blik die soldaten en aandelen omhoog had gejaagd, maar na enige tijd liet hij zelfs dat na. Lavi begon de strenge berispingen, zelfs het gebrul, te missen. Alles was beter dan het zwijgen, de stilte na de teleurstelling.

’s Avonds, als moeder zich klaarmaakte voor de pilatesles en vader lekker voor de buis zat te spinnen, opende Lavi het raam van zijn kamer en keek naar de straat. Onder hem stroomde de schuimende urbane rivier, met aan de oevers woelende groepen jonge vakantiegangers. Hij hoorde hen lachen en vroeg zich af of ze zouden blijven lachen als zijn lichaam met een doffe bons op de stoeptegels voor hen was beland, of de meisjes zich over hem heen zouden buigen om hem te helpen, om een slanke vinger door zijn kortgeknipte haar, zijn gemankeerde manen, te halen. Zouden ze hem zo niet met medelijden dan op zijn minst met belangstelling bekijken, hun mobiel tevoorschijn halen en een foto maken van het lijf dat voor hen lag, met zijn armen om het asfalt geslagen, dezelfde armen die nooit om een meisje heen hadden gelegen?

Zo doste de stad zich elke avond uit met glanzende lantarens, terwijl Lavi Maimon voor zijn raam stond te mijmeren over zijn dood, over de vele gezichten die naar hem zouden kijken als hij voor de deur van de ijssalon zou landen. Lavi Maimon zou zich allang op de vliegkunst toegelegd hebben, ware het niet dat er die zomer aan de zuidgrens van het land een militaire operatie gaande was die de stad met sirenes overspoelde en de voorpagina’s in beslag nam. Om ergens op een achterpagina begraven te worden, daar had hij geen zin in. Hij wachtte liever tot de strijd geluwd was. En de strijd luwde goddank nooit, want zodra die in het zuiden over was, begon hij in het noorden. Elke ochtend stond Lavi op en zag dat de krant nog steeds vol stond, er was geen plaats meer voor het verhaal van zijn eigen mislukte vlucht. Zo stelde hij zijn dood steeds weer uit tot de volgende dag, en zo redde de militaire operatie, die weliswaar veel levens had gekost, in elk geval het leven van één stadsjongen.

Terwijl Lavi gebukt ging onder de leeuwennaam die op zijn schouders rustte, leed ook Noefar Sjalev onder de last van haar bloemennaam. Hoe was ze er verdomme bij gekomen dat er uitgerekend daar, in de ijssalon, eindelijk een andere Noefar in haar zou uitbotten? Ze nam elke ochtend plaats achter de toonbank. De zomer had zich van de stad meester gemaakt, hij had de stad vrolijk vrijend en bezweet misbruikt, en nu stond de herfst voor de deur en was het weer een en al fatsoen en keurigheid wat de klok sloeg. Over een paar dagen zou ze terug naar school gaan en ze had niet één spannend verhaal te vertellen over de ijssalon in de binnenstad, behalve dan de verhalen die ze in haar schrift had opgeschreven. En dat terwijl ze zo vurig gehoopt had op een onbeschaamde liefdesaffaire met een student, een toerist of een straatjongen met piercings die haar als ze weer naar school ging, daar zou komen opzoeken en voor het hek op haar zou staan wachten. En iedereen zou Noefar op hem af zien rennen. Ook Sjier. Ook Jotam. Ze was tot alles bereid om maar niet met lege handen aan haar laatste schooljaar te beginnen, met vingers die nooit de vingers van een jongen hadden aangeraakt anders dan om geld terug te geven. Had ze hier tenminste maar een andere vriendin gevonden in plaats van Sjier. Had ze maar heel even in het brandpunt van iemands pupillen gestaan, daar waar het oog zich focust.

Op de derde verdieping stond Lavi Maimon naar de straat te kijken, op het achterplaatsje van het gebouw streek Noefar haar jurk glad, en ze wisten geen van beiden dat deze vernedering, de gekwetstheid van een ziel die een te grote naam draagt niet van hem of haar alleen was. Misschien was het makkelijker geweest als ze hadden geweten dat er ergens – aan de andere kant van de aardbol, of drie verdiepingen verderop – iemand anders precies dezelfde pijn leed. Maar misschien ook niet, misschien was het helemaal niet makkelijker geweest. Wie last heeft van kiespijn knapt tenslotte ook niet op als hij in de wachtkamer van de tandarts degene die naast hem zit hoort kreunen.

Hoewel Lavi en Noefar niets van elkaar afwisten, slaakten ze allebei precies op hetzelfde moment dezelfde droevige zucht. En het enige verschil tussen Noefar Sjalev en Lavi Maimon was dat Lavi voor zijn raam bleef staan terwijl Noefar zich plotseling realiseerde dat haar pauze te lang had geduurd en begon te rennen. Te rennen zo hard als ze kon, bijna alsof ze wist dat ze zich nu niet alleen naar de ijssalon moest haasten, maar naar het moment waarop alles anders zou worden, naar het lot dat haar al achter de toonbank opwachtte.

2

Op haar lange dagen achter de toonbank maakte Noefar er een gewoonte van de gezichten van de klanten te verkennen en te raden wie de ijssalon toevallig was binnengelopen en wie er doelgericht naartoe was gekomen. De toevallige klanten waren aardiger: voorbijgangers die op hun gemak aan het wandelen waren, die alle tijd van de wereld hadden, die als vissen over de stoep dobberden totdat ze het uitnodigende bord van de ijssalon voor zich zagen opdoemen en toehapten. Volstrekt anders dan de zelfbewuste klanten voor wie de ijssalon een doel op zich was: een compensatie voor een zware werkdag, een hartenwens van een verdrukte ziel. Ze las het in hun nerveuze ogen, in het tuitmondje dat steeds weer een andere smaak wilde proeven en er niet één lustte. Deze klanten verslonden hun ijsje alsof ze een aspirientje slikten: in één keer, opdat het meteen zou gaan werken.

Noefar zag direct dat de klant die nu voor de toonbank stond tot de doelgerichten behoorde. Geen gezellige wandeling had hem hierheen gevoerd, maar een rampzalige dag. Ze zei goedenavond maar was niet verbaasd toen hij niet reageerde. Ze vroeg waarmee ze hem van dienst kon zijn en deed haar best om te glimlachen, hoe uitgeput ze ook was door het terugrennen van het achterplaatsje en door de troosteloosheid van de zomer. De man die voor haar stond nam haar ongeduldig op en bromde dat hij er al tien minuten stond. Hoe lang moest een mens hier wachten om bediend te worden?!

Dat was niet helemaal waar. Hij stond er geen tien minuten. In feite amper vijf. Maar in die vijf minuten had hij al een sms’je gekregen van zijn agent, die hem liet weten dat de televisiebonzen na rijp beraad besloten hadden dat ze geen behoefte hadden aan weer een nieuwe talentenshow. De agent zei er niet bij dat die bonzen in elk geval, ook al hadden ze zich wel tot zo’n show laten overhalen, geen behoefte hadden aan de diensten van een zanger met zijn gloriedagen achter zich. Zeven jaar achter zich, om precies te zijn. Onvoorstelbaar, hoe snel zeven jaren voorbij konden gaan. Nog maar pas geleden had hij in het middelpunt van de belangstelling gestaan en op alle voorpagina’s geprijkt. Hij had op die geweldige avond anderhalf miljoen sms’jes geoogst, een heel volk had hem zijn liefde digitaal toegezonden, en nu stond hij hier, in deze armzalige ijssalon, tegenover deze armzalige verkoopster die hem afwachtend aankeek om te horen welke smaak hij zou kiezen, met in haar ogen geen greintje herkenning, geen vleugje erkenning. Ze wist niet wie hij was.

Mettertijd, als de echo van het schandaal wat was weggeëbd, zou Avisjai Milner zich afvragen of het allemaal op dat moment begonnen was. Achter de toonbank had een meisje hem met lege ogen aangekeken, zijn ziel was in die leegte verdwaald en daar ging hij, hij werd de duisternis van de anonimiteit ingezogen, opgeslokt door de afgrond van de nietszeggendheid. Avisjai Milner stond voor het meisje achter de toonbank en hapte naar adem. Hij zette zijn laatste krachten in om niet te vergeten dat hij niet zomaar een klant was, maar Avi-sjai! Mil-ner! Zoals de presentator hem bij de finale had aangekondigd, zijn naam in stukken afbrekend zoals je warm brood breekt, de lettergrepen lang uitgerekt, tot groot plezier van het publiek in de zaal: Avi-sjai! Mil-ner! En het publiek thuis juichte met miljoenen stemmen. De weken daarop werd zijn naam hem uit alle monden toegefluisterd, werd hij in cafés en clubs bestormd door mooie vrouwen die van hem wilden proeven, die door hem geproefd wilden worden. En hij vrijde met hen, maar hij vrijde nog meer met zichzelf, hij neukte zich bewusteloos met Avisjai Milner, en elke jonge blom die ‘Avi-sjai’ in zijn oor kreunde, was slechts een flauwe echo van het onvergetelijke moment waarop de presentator de envelop had geopend, zijn goede, gulle blik op de naam had laten vallen en de jongen uit het provinciestadje voor het oog van de natie had bekroond: Avi-sjai! Mil-ner!

Wat er daarna was misgegaan, viel niet te zeggen. Avisjai Milner was niet beter of slechter dan Eliran Vaknin, de zanger die door dezelfde presentator een jaar eerder was bekroond en nog altijd bovenaan de hitparade stond. Hij was ook niet minder knap dan Assi Sarig, die een jaar na hem gewonnen had en intussen een gekwelde dokter in een tv-serie had gespeeld, een gekwelde soldaat in een andere serie en een gekwelde vader van een autistisch kind in een bioscoopfilm die binnenkort te zien zou zijn. Het feit dat er geen verklaring voor was, geen karakterfout waaraan het te wijten zou zijn, geen les die eruit getrokken kon worden, kwelde Avisjai Milner nog het meest. De pure willekeur van zijn val joeg hem de stuipen op het lijf, omdat daarin de suggestie besloten lag dat ook zijn opkomst destijds willekeurig was geweest, geen product van zijn talent maar een toevallige samenloop van omstandigheden.

Het bericht van zijn agent kwam na wekenlang wachten. Sinds Avisjai Milner zijn voorstel aan de tv-bonzen had gestuurd, waren zijn dagen verstikkend en zijn slaap onrustig. De roem had hem als een wilde stier van zich afgeworpen en een trap na gegeven. Hij moest een manier vinden om weer op te krabbelen. Maar hoe langer het antwoord van de tv-bonzen op zich liet wachten, hoe zenuwslopender het wachten was. Hij droomde dat de presentator naar hem toe kwam, hem bij de hand nam en zei dat ze na de reclame samen een duet zouden zingen, maar hij merkte tot zijn schrik dat hij de tekst kwijt was en hij zag de microfoon in zijn hand in een angstaanjagende slang veranderen. Kortom, hij verdiende echt een ijsje. Maar toen hij de ijssalon binnenkwam, was die leeg. Buiten zaten klanten lekker aan hun ijsjes te likken, maar binnen stond er niemand achter de toonbank.

Krijg je midden in een ijssalon een slecht bericht, waar heb je dan behoefte aan? Aan een stevige hand die je allerhande chocoladetroostjes laat proeven. Aan een lachend gezicht dat rustig je reactie afwacht. Aan twee ogen die je aankijken en je ervan verzekeren dat je ondanks alles nog steeds bestaat. Maar toen Noefar terugkwam bij de toonbank, herkende ze Avisjai Milner niet. En hoe hard ze ook haar best deed om te glimlachen, haar lach kon het verdriet dat eronder schuilging niet verbergen. Net als die keer dat ze een te klein bloesje had gepast dat het verlegen vlees niet kon bedekken. Avisjai Milner wist niet dat de jurk die het meisje aanhad van haar knappere zusje was. Hij wist niet dat ze alle dagen van de zomer hierheen gereisd was in de vergeefse hoop uit haar alledaagsheid verlost te worden. Hij wist alleen dat hij al tien minuten stond te wachten om bediend te worden en dat dat inacceptabel was. ‘Het is inacceptabel,’ zei Avisjai Milner tegen het meisje achter de toonbank. En om te benadrukken hoe inacceptabel het wel niet was, sloeg hij hard op de glazen toonbank.

‘Het is onacceptabel,’ reageerde het meisje.

‘Pardon?!’

‘Zo zeg je het. Niet inacceptabel, maar onacceptabel.’

Noefar, de oudste dochter van een taallerares, wist als geen ander hoe irritant het is als een ander je woorden corrigeert. Je trekt iemands mond ook niet open terwijl die aan het kauwen is om het eten eruit te halen en te laten zien hoe het gekauwd moet worden. En net als eten horen ook woorden bij de mond waarin ze liggen. Maar nu stond voor haar, aan de andere kant van de toonbank, deze klant, deze nare man die met zijn hand op de glazen plaat sloeg en er een vettige afdruk op achterliet, en dan niet om naar een smaak te wijzen, nee, de hand die tegen het glas kletste wees niet op de mangosorbet, noch op de Franse vanille, hier was geen sprake van lust maar van macht: de man sloeg op het glas gewoon omdat hij dat kon.

Die avond was Noefar zeventien jaar en twee maanden oud en nog nooit, in al haar levensdagen, was het in haar opgekomen om op een toonbank te slaan. Je hebt nu eenmaal mensen die op toonbanken slaan en mensen die achter toonbanken staan en vragen: ‘Wat zal het zijn?’ Maar die avond knapte er iets in haar. De groep van Jotam en Sjier op weg naar de bioscoop. De jurk van haar zusje. De vernedering van de zomer die als een nachtkaars uitging. Ze kon de klachten van deze man missen als kiespijn, maar als hij per se wilde klagen, dan wel graag in correcte taal. Anders was het onacceptabel.

Avisjai Milner keek verbijsterd naar de verkoopster die hem gecorrigeerd had. Zo’n brutaliteit had hij nog nooit meegemaakt. Hij had zichzelf altijd als een man van woorden beschouwd. Hij schreef zelf de teksten voor zijn liedjes. Nu zette hij zijn taalkunst dan ook tot het uiterste in om het de verkoopster verbaal betaald te zetten. ‘Domme kalfsogen. Stomme koe. Laat je wenkbrauwen eerst maar eens epileren voordat je je aan het publiek vertoont. En die puistjes. Heeft niemand tegen je gezegd dat je ze niet mag uitknijpen? Nu nog wat olijven op je gezicht strooien en de pizza is klaar om te serveren. Maar vergeet die kop van je, kijk maar naar je buik. Heeft de baas je niet gezegd dat je niet te veel ijs moet eten? Je lijkt wel een nijlpaard. Je denkt toch niet dat iemand jou zou willen neuken? Eén bolletje vanille-cookies.’ En hij gaf haar alvast een briefje van tweehonderd sjekel. En Noefar, achter de toonbank, stak automatisch haar hand uit, zoals een kip zonder kop nog enkele seconden blijft rondrennen, en ze herhaalde de routinegebaren, pakte een beker en schepte het ijs, totdat ze halverwege de beweging plots besefte dat ze onthoofd was, dat deze man haar het hoofd had afgeknot, haar eigenheid, en toen liet ze de beker vallen en ging ervandoor.

3

De twee straatkatten stootten enkele krolse kreten uit en wilden hun verstoorde geslachtsdaad al hervatten, maar op dat moment kwam het ijscomeisje weer het achterplaatsje op gestormd en rende hun voorbij, richting het toilet. De langstaartigen volgden de jankende indringster met een norse blik, maar zij was te overstuur om dat te merken. De woorden van de klant dreunden nog na in haar oren. Tranen stonden in haar keel, haar neus, haar ogen. Dat hij die dingen werkelijk tegen haar gezegd had! En dat zij had staan luisteren, geen woord had gezegd, hem bijna een ijsje had overhandigd! Wat een zieligheid. Ze wilde nu maar één ding: verdwijnen. De allerergste woorden die ze altijd tegen zichzelf zei, waren haar nu door een vreemde toegewenst. Dat ze lelijk was. Harig. Puisterig. Dik. Dat niemand haar zou willen. En ondanks het feit dat ze in werkelijkheid best een charmant kind was, was het trillerige meisje ervan overtuigd dat de klant hardop had gezegd wat iedereen al dacht: de klanten aan tafel, haar klasgenoten, haar vader, haar moeder, haar zusje. Met haar laatste krachten zocht ze een schuilplaats, en de enige plek die ze kon bedenken was dat stinkende hok dat ze zojuist verlaten had. Nog even en ze had zich, in die veilige porseleinen baarmoeder, verstopt tussen de vuilnisemmer en de pot. Maar toen werd ze door een sterke hand gegrepen.

De weken daarna zou Avisjai Milner keer op keer gevraagd worden waarom hij het minderjarige ijscomeisje naar het toilet was gevolgd. Daarop zou hij hardnekkig herhalen dat hij geld terug wilde van de tweehonderd sjekel die hij haar had gegeven en die zij volgens hem mee naar achteren had genomen. De simpele feiten zouden Avisjai Milner daar niet bij helpen. Het biljet van tweehonderd sjekel was door het meisje namelijk niet mee naar het toilet genomen, maar op de toonbank achtergelaten. Avisjai Milner zou weliswaar blijven beweren dat hij het biljet niet had gezien toen hij achter het meisje aan was gegaan, maar deze bewering zou, evenals alle andere details van deze gebeurtenis, overschaduwd worden door de indrukwekkende schreeuw van het meisje op het moment dat Avisjai Milner haar hand beetpakte.

De kassajongen keek op. De roodharige verkoopster stopte halverwege het opvouwen van een bloesje. De twee straatkatten op het verwaarloosde plaatsje vluchtten met een sprong weg. En op de derde verdieping besefte Lavi Maimon, die op de vensterbank zat, dat hij ook vandaag niet zou springen. Noefar Sjalev keek naar Avisjai Milner, de man die haar beledigd had en nu haar hand vasthield, en ze schreeuwde haar longen uit haar lijf.

Er zijn veranderingen die langzaam verlopen. Geologische erosie voltrekt zich bijvoorbeeld gedurende tienduizenden jaren. Water en wind doen hun werk en beetje bij beetje verandert een bergkam in een dal, een zee in een woestijn, alles langzaam, rustig aan. Als een gigantische anaconda kruipt de tijd traag en slokt de allerhoogste berg op. Maar je hebt ook veranderingen die ineens losbarsten, als een lucifer die afgestreken wordt: zo is het donker, zo is het licht. De verandering die het ijscomeisje onderging was blijkbaar van het tweede soort. Zeventien jaar en twee maanden op de wereld en nog nooit op het idee gekomen op een toonbank te slaan, laat staan op een achterplaatsje te gillen, maar nu, na de verschrikkelijke dingen die deze man had gezegd, sloeg haar hartje ineens over. Weliswaar was ze, toen ze naar achteren rende, vastbesloten te verdwijnen, maar zodra de klant haar hand beetgreep, kwam het tegenovergestelde gevoel in haar op: de behoefte om gehoord te worden. Ze schreeuwde het uit van vernedering om de woorden die hij haar had toegevoegd. Ze schreeuwde het uit van de vernedering om de woorden die ze zichzelf toevoegde. Ze schreeuwde het uit van de teleurstelling van deze zomer en alle voorafgaande zomers. Ze schreeuwde en schreeuwde en schreeuwde, en ze hoorde de politiesirenes niet die haar geschreeuw beantwoordden, noch de sirene van de brandweer die er ook bij kwam. Want zo gaat dat: één jakhals jankt en honderd andere jakhalzen janken uit de duisternis terug; Noefar Sjalev schreeuwt en de hele stad schreeuwt terug.

De hele straat snelde toe om te zien wat daar, op het verwaarloosde plaatsje, gebeurd was. En omdat het Noefar Sjalev was overkomen, keken ze allemaal naar haar. De kassajongen met zijn zachte ogen. De verkoopster met haar rode haren. Buren vanaf hun balkons. Twee verkeersagenten. Zelfs een stelletje straatjongeren met piercings, van die jongeren die normaal in niemand geïnteresseerd zijn en in wie niemand geïnteresseerd is, kwam erbij staan staren. Noefar werd letterlijk overspoeld door het licht dat mensenogen uitstralen wanneer ze met sympathie naar een medemens kijken, het licht van de vele pupillen die zich, wonder boven wonder, op het meisje richtten op wie nooit een pupil gericht was geweest. Nu kwam er ook een knappe jonge soldate op haar af. Haar gouden haar, in een staart gebonden, barstte als een lichtfontein uit het elastiekje en ze sloeg haar koesterende armen om Noefar heen en zei: ‘Alles komt goed.’ En het was alsof ze bevoegd was om dat niet alleen namens zichzelf maar namens het hele leger te zeggen, zo zelfverzekerd klonken de woorden uit haar mond. Noefar gaf zich over aan de warme omhelzing van de jonge vrouw, het voelde alsof ze nog nooit zo omhelsd was, en ze rook het lichte parfum van de geüniformeerde fee, dat vermengd was met een andere, mannelijke geur, de geur van de officier die op straat zijn arm om haar middel had geslagen en samen met haar naar het plaatsje was gerend toen ze het schreeuwen hadden gehoord. En terwijl de soldate Noefar in haar armen nam om haar te kalmeren, grepen de officier en de twee verkeersagenten Avisjai Milner vast en eisten dat hij zou vertellen wat hij het meisje had aangedaan dat ze zo overstuur was geraakt.

Niks, gilde hij, ik heb niks gedaan. En het arme meisje rilde onder de warme omhelzing omdat ze wist dat het waar was, dat de botte klant niets gedaan had wat de aanwezigheid van twee verkeersagenten en een legerofficier zou rechtvaardigen. De ene staatsburger mag het hart van de andere best met zijn woorden doorboren. Zo meteen zou ze dat moeten zeggen tegen de soldate met de zachte ogen, tegen het grote publiek dat haar met ongekende genegenheid aankeek. Iedereen was zo aardig, zo vol belangstelling, wat zouden ze zeggen als ze erachter kwamen dat er eigenlijk niets gebeurd was, dat ze zich voor niets hierheen hadden gehaast? Ze zouden haar meteen de rug toekeren. De agenten zouden haar verwijten dat ze zo’n herrie had geschopt, en zij zou haar hoofd onderdanig buigen, zoals ze dat altijd deed, en ze zou vervolgens terug naar de winkel gaan om de wachtende klanten te bedienen, om de glazen toonbank te poetsen, om te vragen of het een beker of een hoorntje moest zijn en wat ze voor hen kon doen en wat ze beliefden...

En ze had zich bij dit alles echt wel neergelegd als Avisjai Milner niet opnieuw zijn vuile mond had geopend. Hij was blijkbaar nog niet alle woede kwijt, of misschien laaide zijn woede nu weer op. Zoals wanneer een telefoon bijna leeg is maar je op het laatste moment een stopcontact vindt waardoor hij weer opgeladen kan worden, zo werd Avisjai Milner opgeladen door de blikken van het publiek. Wat had hij verlangd naar zo’n publiek. Oud en jong, soldaten en politie, het hele volk – om met de presentator te spreken – was hier aanwezig. Nu kwam ineens weer het bekende, verslavende gevoel in hem op, het gevoel dat hij zich in het centrum der dingen bevond, op het moment van de atoomsplitsing van de publieke aandacht. En het feit dat deze aandacht negatief was, dat niemand bloemen naar hem gooide, dat er geen applaus voor hem opklonk, dat feit schokte hem tot diep in zijn ziel. Hij verdiende de sympathie van het publiek, het kon toch niet zo zijn dat die koe, die hem uren voor de toonbank had laten staan wachten, die zijn taalgebruik had durven corrigeren en er met zijn geld vandoor was gegaan, dat die hem zou afpakken wat hem rechtmatig toekwam?

En hij begon het meisje weer met zijn nare woorden te bestoken, en de woorden waren als heteluchtballonnen die opstijgen zodra het vuur eronder aangestoken wordt: ‘Walgelijke koe, ik zou je met geen stok durven aanraken’, en nog meer van dergelijke benamingen en beledigingen. Het meisje kreeg tranen in haar ogen. Zonet had hij haar beledigd waar niemand bij was geweest, maar nu vernederde hij haar en plein public. Ze rukte zich met een wanhoopsgebaar los uit de omhelzing van de soldate, sloeg haar handen voor haar gezicht en barstte in huilen uit. Aan de andere kant van haar vingers was de wereld in rep en roer, van alle kanten kwamen vragen op haar af, maar zij, verdoofd door haar eigen gesnik, hoorde ze niet. En het was haar schuld niet dat het snikken bij de toeschouwers als knikken overkwam. ‘Heeft-ie aan je gezeten?’ vroegen ze, en het gezicht achter de handen beefde, ofwel bevestigde, en elke snik leek een knik, en elke knik was een kop in de krant van morgen, en voor je het wist ontspon zich op een verwaarloosd plaatsje als door een wonder het verhaal van de voormalige winnaar van een talentenjacht die beschuldigd werd van een poging tot verkrachting van een minderjarig meisje, en de mensen keken naar het verhaal dat voor hun ogen geboren werd en zagen dat het goed was. Ze vonden het prachtig mooi.

==

*

==

Straatkatjes staan enkele dagen na hun geboorte al op hun pootjes. Veulens krabbelen een uur na de bevalling al op. Alleen mensenbaby’s, die trage wezentjes, doen er vele maanden over voordat ze op eigen benen kunnen staan. Tegenover deze traagheid van het menselijke kind staat alleen de verbluffende snelheid van het menselijke verhaal: zodra het verhaal ter wereld komt, staat het overeind. Vooral als het naar een schandaal ruikt. Het ene moment klampt het zich nog vast aan zijn verwekker, het volgende zet het verhaal zich in galop. De vraag is dan niet waarvandaan, maar waarheen. Hoe ver zou het komen voordat het tot stilstand wordt gebracht door de natuurwet die elke hardloper doet stoppen?

Het ontstellende verhaal van de beroemde zanger en het minderjarige ijscomeisje kwam ter wereld om achttien uur negenenveertig in de maand eloel, aan het begin van de herfst. Even stond het pasgeboren verhaal nog stil, ademde de geurige avondlucht in, maar toen weigerde het ook maar een moment langer op het achterplaatsje te wachten en draafde ervandoor. En het plaatsje dat zo snel was volgestroomd, liep nu even snel weer leeg. Ze gingen allemaal weg, de verkeersagenten, de brandweerlieden, de goudharige soldate en haar geliefde, de officier, en uiteraard ook de trotse ouders: een beroemde zanger en een minderjarig ijscomeisje. Of zij het verhaal leidden, of dat ze door het verhaal geleid werden, viel niet te zeggen, maar hoe het ook zij, het plaatsje was te klein voor hen geworden, met hun huidige afmetingen hadden ze een grotere levensruimte nodig, zoals bijvoorbeeld het politiebureau in de hoofdstraat.

==

4

Op het politiebureau in de hoofdstraat kreeg ze water en thee en daarna ook cola. Er werd voor haar een plakje van de honingkoek afgesneden die een van de typistes had meegebracht. Ze mocht gaan zitten. Toen haar achterste de stoel raakte, zuchtte Noefar opgelucht. Ze had de hele zomer bijna onafgebroken gestaan. De klanten stroomden de ijssalon binnen en zij stond hen te bedienen. Zodra ze weer vertrokken, moest ze de toonbank schoonvegen, maar de toonbank glom nog maar amper of er kwamen al weer andere klanten binnen, en zo ging het maar door. Nu, met haar benen voor zich uitgestrekt en in haar hand een glas cola waar de bubbels vrolijk in dartelden, moest ze opnieuw vertellen wat er gebeurd was. De aardige vrouw die voor haar zat, boog zich voorover. Ze had mooie, slanke handen en haar nagels waren in een zachte, fraaie, bijna doorzichtige kleur gelakt. De aardige vrouw zei dat ze Doriet heette en dat ze zich kon voorstellen dat Noefar het moeilijk vond om te praten en om vragen te beantwoorden. Maar Noefar vond het helemaal niet moeilijk. Veel moeilijker was het als niemand je wat vroeg. Veel moeilijker om een hele dag, een hele week, een hele zomer niemand te spreken. De vrouw stelde vragen en Noefar gaf antwoord en het was allemaal heel simpel. Wonderbaarlijk simpel. Ze hoefde maar te herhalen wat er al gezegd was, net een examen Joodse geschiedenis. En uit het hoofd leren, dat kon zij heel goed. Ze was niet voor niets een uitstekende leerling. De woorden vloeiden kalmpjes. De vrouw voor haar had alle tijd van de wereld, haar vriendelijke ogen keken haar vol overgave aan. Bij zoveel toewijding merkte Noefar dat ze zelf steeds toegankelijker werd. Zonder dat ze het wist maakte ze de oude profetie van de vroedvrouw waar: haar lichaam vergat zijn lompheid, haar wangen bloosden, haar ogen ontvlamden. Haar bleke, gesloten, altijd haperende lippen kregen plotseling kleur. Was er een vreemde de kamer binnengekomen en zou hem zijn gevraagd haar te beschrijven zoals ze daar zat te praten, dan had hij ongetwijfeld vastgesteld: dit meisje bloeit op.

Typisch een woord van haar moeder, opbloeien. Toen Noefar de basisschool had afgemaakt, beloofde haar moeder haar dat ze op de middenschool zou opbloeien. Na het eerste jaar op de middenschool zei haar moeder dat het altijd zo ging, de overgang van de ene naar de andere school was moeilijk, maar nu, in het tweede jaar, zou ze geweldig opbloeien. En zo ging ze van het ene jaar over naar het volgende, met in haar kielzog een hele sliert gesloten kroonbladeren die zo meteen, nog heel even, zouden uitbotten. Hoe vreemd dan om te ontdekken dat de verandering die bij de overgang naar de middenschool alsook bij de overgang naar de bovenbouw op zich had laten wachten, nu op een herfstavond in een kamertje op het politiebureau eindelijk plaatsvond, en dat ze met elk woord dat uit haar mond kwam steeds verder opbloeide.

Uiteindelijk viel ze stil. Maar ze had, als ze dat gewild had, kunnen blijven praten. Rechercheur Doriet met haar vriendelijke gezicht en slanke handen zei: ‘Je bent een heel dapper meisje.’

==

*

==

In een zijkamer op de eerste verdieping van het politiebureau sloeg Avisjai Milner op het houten bureau. ‘Ik zeg toch, ik heb niet aan haar gezeten!’ De twee rechercheurs aan de andere kant van het bureau waren niet bijzonder onder de indruk van de klappen, en het bureau zelf was dat nog minder. Het had in zijn leven al zoveel klappen geïncasseerd, hetzij van ondervraagden, hetzij van ondervragers, dat het de hoop op redding allang had opgegeven. Andere bureaus van dezelfde productielijn waren in publieke bibliotheken en op postkantoren terechtgekomen, eentje had het zelfs tot het kantoor van het hoofd van het bevolkingsregister gebracht, terwijl dit exemplaar het ongeluk had gehad op het politiebureau in de hoofdstraat te belanden. Avisjai Milner sloeg weer woedend op het bureaublad. Het was toch niet te geloven! Nog maar kortgeleden was hij van huis vertrokken om naar de ijssalon te gaan, en nu zat hij door een betralied raam naar buiten te kijken. Van ergernis kon hij alleen maar op het bureau blijven slaan en verkondigen dat het toch onvoorstelbaar was!